Shrinkflacja to zjawisko polegające na zmniejszaniu ilości lub jakości produktu przy zachowaniu dotychczasowej ceny. Choć najczęściej kojarzona jest z branżą spożywczą, coraz częściej dotyka również przemysłu odzieżowego. W przypadku ubrań shrinkflacja nie oznacza mniejszych rozmiarów, lecz obniżenia jakości – przy jednoczesnym pozostawieniu ceny na niezmienionym poziomie. Ubrania produkowane są z cieńszych, mniej trwałych materiałów, mają uproszczone szwy, słabsze wykończenia, czy mniej odporną na pranie farbę. Na pierwszy rzut oka mogą wyglądać tak samo, jednak szybciej się niszczą i tracą fason oraz wygląd.
Producenci, mierząc się z rosnącymi kosztami surowców, transportu i pracy, często decydują się na taki zabieg zamiast podwyższenia cen. Działanie to pozwala utrzymać lojalność klientów, którzy silniej reagują na wzrost cen niż na drobne pogorszenie jakości produktu — zwłaszcza jeśli nie jest ono od razu widoczne¹.
Według raportu serwisu branżowego Fibre2Fashion, shrinkflacja w odzieży objawia się m.in. zmniejszoną gramaturą tkanin, ograniczeniem liczby warstw podszewek, rezygnacją z niektórych detali konstrukcyjnych czy używaniem tańszych włókien syntetycznych w miejsce naturalnych².
Zjawisko to nie jest pozbawione konsekwencji. Gorsza jakość ubrań oznacza krótszy czas ich użytkowania, co prowadzi do częstszych zakupów i zwiększonej liczby odpadów tekstylnych. Tylko w Europie rocznie wyrzuca się około 5,8 miliona ton tekstyliów³. Produkcja nowych ubrań w takiej skali wiąże się z ogromnym zużyciem zasobów naturalnych i emisją gazów cieplarnianych, a wszystko to odbywa się pod przykrywką rynkowej „stabilności cen”.
Organizacje konsumenckie, takie jak francuski UFC-Que Choisir czy amerykański Consumer Reports, zwracają uwagę na konieczność wprowadzenia obowiązku informowania klientów o zmianach w składzie, jakości lub gramaturze produktu. Sieć supermarketów Carrefour już zaczęła oznaczać towary dotknięte shrinkflacją specjalnymi etykietami⁴. Choć regulacje te dotyczą głównie produktów spożywczych, organizacje pozarządowe postulują ich rozszerzenie również na przemysł odzieżowy.
Z punktu widzenia konsumenta shrinkflacja to ukryta podwyżka – płacimy tyle samo, lecz otrzymujemy produkt o niższej wartości użytkowej. W efekcie spada nie tylko jakość garderoby, ale także zaufanie do marek. W świecie, w którym coraz częściej mówi się o etyce zakupów i odpowiedzialnej konsumpcji, wiedza o shrinkflacji staje się narzędziem do podejmowania bardziej świadomych decyzji.
Przypisy:
- The Guardian, „What is shrinkflation and why is it happening?”, 2023, www.theguardian.com.
- Fibre2Fashion, „Shrinkflation in the Textile and Apparel Industry”, 2023, www.fibre2fashion.com.
- European Environment Agency, „Textiles and the environment: the role of design in Europe’s circular economy”, 2019, www.eea.europa.eu.
- Reuters, „Carrefour warns customers of 'shrinkflation’ in food prices”, 2023, www.reuters.com.
