Mechaniczne hafciarki to jedno z najważniejszych osiągnięć XIX wieku w dziedzinie rzemiosła odzieżowego. Umożliwiały wykonywanie skomplikowanych zdobień szybciej, precyzyjniej i na znacznie większą skalę niż haft ręczny. Kluczowe znaczenie w historii haftu mechanicznego miała maszyna do haftu ściegem łańcuszkowym – wynalazek, który zrewolucjonizował technikę zdobienia tkanin.
W latach 60. W XIX wieku francuski wynalazca Antoine Bonnazo pracował nad pierwszą użyteczną maszyną do haftu łańcuszkowego. Jego wynalazek był rozwinięciem istniejącej wcześniej maszyny do szycia skonstruowanej przez Bartolemi’ego Thimmonierr’a. Kilka lat później, około 1865 roku, jego patenty przejął Ercole Cornely, który opracował własny, udoskonalony model maszyny hafciarskiej, znany dziś jako „maszyna Cornely”¹. Urządzenie oznaczone jako „model A” pozwalało operatorowi – za pomocą korbki i prowadnika – ręcznie sterować kierunkiem haftu, tworząc płynne, swobodne linie na materiale. Głowica haftująca ma zakres obrotu prawie 360°.
Maszyny Cornely szybko zyskały popularność we Francji, Szwajcarii i Niemczech. Były prezentowane na Wystawach Światowych w Paryżu w latach 1889 i 1900, gdzie zachwycały precyzją i wydajnością. Szczególne znaczenie miały dla przemysłu hafciarskiego w St. Gallen, a także w Berlinie, gdzie francuska technologia została zaadaptowana do lokalnych potrzeb².
W Niemczech prawo do produkcji maszyn na licencji Cornely uzyskała berlińska firma Lintz & Eckhardt. Przedsiębiorstwo to, działające pod koniec XIX i na początku XX wieku, wytwarzało własne wersje maszyn Cornely, w tym „model A” i „model K”³. Niemieckie maszyny wyróżniały się solidną, precyzyjną konstrukcją i były szeroko stosowane w zakładach hafciarskich i przemyśle odzieżowym. Ich trwałość i jakość wykonania sprawiają, że wiele z nich zachowało się do dziś, w tym egzemplarz prezentowany na naszej wystawie.
W 1911 roku firma Singer wprowadziła na rynek amerykański model 114W103 – przemysłową wersję maszyny Cornely, dostosowaną do masowego rynku⁴. Maszyny do haftu łańcuszkowego Cornely były powszechnie wykorzystywane m.in. do zdobienia odzieży, bielizny, kapeluszy, mundurów i tekstyliów domowych.
Choć w XX wieku pojawiły się nowe technologie – w tym hafciarki wieloigłowe oraz sterowane komputerowo – klasyczne maszyny Cornely zachowały swoje miejsce w świecie rzemiosła. Do dziś są cenione za swobodę artystycznego haftu, precyzję, a przede wszystkim wyjątkową jakość ściegu.
Przypisy:
- Cornely Machine, TRC Leiden – Textile Research Centre, [https://www.trc-leiden.nl/trc-needles/tools/embroidery/cornely-machine]\[dostęp:15.07.2025].
- Machine embroidery, Wikipedia (ang.), sekcja: Cornely machine, [https://en.wikipedia.org/wiki/Machine\_embroidery]\[dostęp: 15.07.2025].
- Lintz & Eckhardt – Model A i K, Saint Chains, [https://www.saintchains.com/lintz-eckhardt-a] \[dostęp: 15.07.2025].
- Singer 114W103 Cornely-style embroidery machine, NY Embroidery Studio, [https://nyembroiderystudio.com/blog/thecornelymachine]\[dostęp: 15.07.2025].
